Elektrikçiden Teklif Almadan Önce Sorman Gereken 10 Soru

Teklif aşamasında ne sorduğun, işin kalitesini belirler.

Elektrik işlerinde yanlış usta seçimi en iyi ihtimalle pahalıya, en kötü ihtimalle yangına ya da elektrik çarpmasına mal olur. Bu yüzden fiyat konuşmaya başlamadan önce doğru soruları sormak şart.

Neden bu sorular bu kadar işe yarar?

Elektrik, görünmez bir iş. Duvarın arkasına kablo çekildi, sigorta takıldı, iş bitti gibi görünür. Ama birkaç yıl sonra kablo ısınır, sigorta atmaya başlar ya da topraklama olmadığı için elektronik cihazların ömrü yarıya iner. O noktaya gelindiğinde ya duvarı kırman ya da pahalı bir elektrikçi çağırman gerekir.

Teklif alırken sorduğun sorular, sadece fiyatı değil ustanın yetkinliğini, çalışma biçimini ve işe yaklaşımını da gün yüzüne çıkarır. İyi bir usta bu soruları severek cevaplar. Muğlak yanıtlar veriyorsa, o da sana bir şey söylüyor demektir.

Usta Pazarı'nın elektrik kategorisindeki ilanları incelerken bu soruların cevaplarını usta profilinden veya mesaj yoluyla alabilirsin. Şimdi tek tek geçelim.

1. Belgeniz var mı? Hangi kapsamda çalışabiliyorsunuz?

Türkiye'de elektrik tesisatı işleri için elektrik teknisyeni ya da elektrik mühendisi belgesi gerekiyor. "Usta" kelimesi tek başına yeterli değil. Belge sorduğunda rahatsız olan biri yetkisiz çalışıyor olabilir. Yeni bina veya tadilat projelerinde belgesiz yapılan işler sigorta kapsamının dışında kalabilir — bunu baştan bil.

2. Keşif yapıyor musunuz?

Telefonda fiyat veren ustaya dikkatli bak. Gerçek bir teklif, yerinde keşif olmadan oluşmaz. Kaç metre kablo çekilecek, kaç priz eklenecek, tablo değişecek mi — bunlar yerinde görülmeden net rakam çıkmaz. Keşfe gelmeyi reddeden ya da "kabaca şu kadar olur" diyerek geçiştiren biri işi başlamadan çözmüş sayılır.

3. Fiyata malzeme dahil mi?

Bu tek soru, anlaşmazlıkların büyük çoğunluğunu önler. Bazı ustalar işçilik + malzeme dahil fiyat verir, bazıları sadece işçilik teklif eder ve malzemeyi ayrıca senden ya da sana fatura ederek temin eder. İkisi de geçerli model — ama hangisi olduğunu baştan bilmezsen hesap tutmaz. Malzeme listesini de yazılı istemek mantıklı.

4. Hangi kablo ve malzemeleri kullanıyorsunuz?

Kablo kalitesi gözle anlaşılmaz, ama farkı yıllar içinde görürsün. NYA, NYM, NHXMH gibi standart kablo tipleri var; TS standartlarına uygunluk şart. Ucuz, standart dışı kablo hem ısınır hem de izolasyonu çabuk bozulur. "Hangi marka veya standart kablo kullanıyorsunuz?" diye sormak, ustanın işe bakışını anlamana doğrudan yardım eder.

5. Topraklama kontrolü yapıyor musunuz?

Eski binaların büyük kısmında topraklama ya eksik ya da hiç yok. Topraklama olmayan bir elektrik tesisatı insan hayatı için doğrudan risk oluşturur. Tadilat sırasında "topraklama nasıl?" diye sormak gayet yerinde. Görmezden gelen ya da "sorun yok" deyip geçen usta kontrol etmemiş demektir — bu cevap sana yeterince şey söyler.

6. İş ne kadar sürer ve o süre zarfında evde olmam gerekiyor mu?

Pratik ama çoğu zaman atlanan bir soru. Özellikle büyük projelerde — komple tesisat yenileme, asma tavan aydınlatması, mutfak-banyo tesisatı — gün sayısı önemli. Sıva açılacaksa ya da duvar delinecekse ev sahibinin yerinde olması bazen zorunlu. Bunu baştan netleştirmen programını düzenleme açısından işini kolaylaştırır.

7. İşçilik garantisi veriyor musunuz?

Her usta garanti vermez — ama vermeyenlerin de bir açıklaması olmalı. "İşçilik hatası olursa gelir misiniz?" sorusu gayet meşru. Bazı ustalar 1–2 yıl işçilik garantisi sunar. Bu garanti yazılı değilse anlamı zayıflar. Kısa bir WhatsApp mesajı bile ileride referans olarak kullanılabilir; küçümseme.

8. Pano yeterli mi, kontrol edebilir misiniz?

Eklenen her yeni devre — klima, fırın, çamaşır makinesi — panodan beslenir. Eski binalarda pano kapasitesi yeni cihazların yüküne yetmiyor olabilir. İyi bir elektrikçi iş başlamadan önce panoya bakar ve seni bilgilendirir. Bunu sormadan geçen usta sadece kablo çekip gider — ama birkaç ay sonra sigorta atmaya başlar ve o zaman iş iki katına çıkar.

9. Sıva ve temizlik işi size mi ait?

Elektrik işleri çoğunlukla duvar açmayı gerektirir. Kanallar açılır, kablo çekilir, kapatılır. Ama bu kapatma ve sıva işi elektrikçinin mi, boyacının mı sorumluluğu? Net değilse sen ortada kalırsın. Bazı ustalar yüzeysel kapatma yapar, bazıları hiç yapmaz. Bunu önceden konuşmak sürpriz masrafları engeller.

10. Daha önce benzer bir iş yaptınız mı, referans verebilir misiniz?

Komple daire tesisatı mı yaptıracaksın, yoksa tek bir prizin yerini mi değiştirtiyorsun — ikisi bambaşka iş. Büyük projelerde ustanın o ölçekte deneyimi olması önemli. Referans vermek istemeyenler için Usta Pazarı profilindeki değerlendirmeler de güvenilir bir alternatif kaynak olur.

Teklifi aldıktan sonra ne yapmalısın?

Birden fazla teklif al — en az üç. Sadece fiyata bakma; aradaki fark bazen malzeme kalitesinden, bazen işçilik kapsamından kaynaklanır. En düşük teklife gitmek her seferinde değil ama oldukça sık pahalıya patlar.

• Teklifi yazılı iste: Mesaj ya da e-posta yeterli, resmi belge şart değil.
• Kapsam dışında kalan işleri sor: "Bu fiyata dahil olmayan ne var?" sorusu sürpriz ek faturaları önler.
• Ödeme planını netleştir: İşin tamamlanmasından önce tamamını ödeme. Genellikle %30–50 kapora başta, geri kalan teslimde mantıklı bir plandır.
• Fotoğraf çek: Sıva kapanmadan önce kabloların nerede geçtiğini belgele. Sonraki yıllarda delik açman gerekirse o fotoğraflar altın değerinde olur.

Fiyat konusunda gerçekçi bir beklenti

Elektrik işlerinde fiyat, şehre, işin kapsamına ve kullanılan malzemeye göre ciddi oranda değişir. Tek priz ekleme ile komple daire tesisatını kıyaslamak anlamsız. İşin türü fiyatı doğrudan belirler: tek bir priz değişimi ile komple daire tesisatı arasında ciddi fark vardır. Güncel fiyat aralıkları için fiyat endeksimize bakabilirsin. Komple bina veya daire tesisatı ise metrekare ve malzeme kalitesine göre çok daha yukarıya çıkar. Teklif almadan kesin bütçe oluşturma.

Sormaktan çekinme — doğru soruyu sormak, hem seni hem ustayı işin başında aynı sayfaya getirir. Bu sayfa sonradan değişmez.